رێنمایێن ڤه‌گوهاستن و دابه‌زینێ ژ خواندنێ بۆ قوتابیێن زانكۆیێ ل هه‌رێما كوردستانێ

هژمارا خواندنا: 2624 | دوماهيك گوهارتن: 2010-06-10 00:00:14 | |

رێنمایێن ڤه‌گوهاستن و دابه‌زینێ ژ خواندنێ بۆ قوتابیێن زانكۆیێ ل هه‌رێما كوردستانێ

ئێك: ڤه‌گوهاستنا قوتابیان ژ كۆلیژێن نمره‌ كێم بۆ كۆلیژین نمره‌ بلند:-

قوتابیان مافێ ڤه‌گوهاستنێ هه‌یه‌ ژ كۆلیژێن نمره‌ كێم بۆ كۆلیژێن نمره‌ بلند ئه‌گه‌ر ئه‌ف مه‌رجێن خوارێ هه‌بین، (به‌ پ ێ ی فۆرما ژماره‌ (1):

  •  دڤێت قوتابی سالا ئێكێ بێت ل زانكۆیێ، ئانكۆ سالا كه‌فتن یان گیروكری نه‌بیت.
  • قوتابی یێ ئێكێ بیت ل سه‌ر به‌شی و تێكرایێ نمره‌یێن وی ژ 80% كێمتر نه‌بیت.
  • ڤه‌گوهاستنا قوتابی بۆ كۆلیژێن كۆمه‌لا پزیشكی: دڤێت ل شه‌شێ ئاماده‌یی: (فیزیك،كیمیا، زینده‌وه‌رزانی) 70%كێمتر نه‌بیت، بۆ كۆمه‌لا ئه‌ندازیاری وانه‌یێن وی: (فیزیك، ماتماتیك)70%كێمتر نه‌بیت، و ل خولا ئێك ژ وان وانه‌یان ده‌رچووبیت.
  • ئێكه‌مێ به‌شی زینده‌وه‌رزانی ل كۆلیژا زانست، و ئێكه‌مێ كۆلیژا فیته‌رنه‌ری ئه‌گه‌ر مه‌رجێن (أ،ب،ج)تێدا هه‌بیت مافێ ڤه‌گوهاستنێ هه‌یه‌ بۆ كۆلیژا پزیشكی، وئێكه‌مێ به‌شی كیمیا بۆ كۆلیژا ده‌رمانسازی، و ئێكه‌مێ به‌شی فیزیك و ماتماتیك و كۆمپیوته‌ر و جیولۆجی ل كۆلیژا زانست بۆ كۆلیژی ئه‌ندازیاری.
  • ئێكه‌مێ به‌شێن: (مێژوو،جوگرافیا،كۆمه‌لناسی،شینوار،فه‌لسه‌فه‌) ل كۆلیژێن ئه‌ده‌بیات، زانستێن مروڤایه‌تی، زانستێن كۆمه‌لآیه‌تی: مافێ ڤه‌گوهاستنێ یێ هه‌ی بۆ كۆلیژی یاسا، ئه‌گه‌ر مه‌رجێن (أ،ب) دگه‌ل هه‌بن.
  • ئێكه‌مێ كۆلیژا كشتوكال: مافێ ڤه‌گوهاستنا یێ هه‌ی بۆ كۆلیژا ڤێتێرنه‌ری ئه‌گه‌ر مه‌رجێن (أ،ب،ج) دگه‌ل دا بن.
  • بۆ هه‌ر بابه‌تیكێ دی یێ په‌یوه‌ندیدار به‌ برگا (ئێك) كو ژ برگه‌یێن (أ،ب،ج،د،ه،و) دا نه‌هاتین، به‌رچاڤ وه‌رگرتنا پلانا وه‌رگرتنا سالا (2009-2010) و سالێن دویڤدا دهێن، (پ ێ ی) پلانا هه‌ر ساله‌كێ د ده‌مێ خۆدا.

 

دوو: ڤه‌گوهاستنا قوتابیان دناڤبه‌را زانكو‌یێن هه‌رێمێ:-

قوتابی مافێ ڤه‌گوهاستنێ یێ هه‌ی ل هه‌موو قۆناغان، (تنێ ل قۆناغا ئێكێ ڤه‌گوهاستن تێدانینه‌). دناڤبه‌را زانكۆ و په‌یمانگه‌هێن هه‌رێمێ ئه‌گه‌ر ئێك ژ ڤان مه‌رجێن خواره‌وه‌ی هه‌بن:

  •  قوتابی ده‌رچووبیت ل خولا ئێكێدا ب پلا باشه‌، یان سه‌رداتر.
  • ئه‌گه‌ر دایك یان بابێ قوتابی د هه‌مان سال دا مری بیت، دڤێت ب به‌لگه‌یێن فه‌رمی ب سه‌لمینیت ب (بیان الوفات‌) و(صوره‌ القید).
  • ئه‌گه‌ر قوتابی د هه‌ر ساله‌كا خواندنێدا ژنێ بینیت دڤێت ب به‌لگه‌یێن فه‌رمی ب سه‌لمینیت گرێبه‌ستا هه‌ڤژینیێ، ناسناما باری شارستانی، (صوره‌ القید)ا ره‌سه‌ن و به‌ فه‌رمی هاتبیته‌ تۆماركرن د لیستا بارێ شارستانید، و دلنیاییا ده‌رچوونێ (صحه‌ الصدور) بۆ به‌لگه‌نامان دروست كه‌ت.
  • هه‌رقوتابیه‌كی د سالا خواندنیدا زارۆیه‌ك ببیت، و ب به‌لگه‌یێن فه‌رمی ب سه‌لمینیت.
  • (كور و كچێن) شه‌هید و ئه‌نفالكریان مافێ ڤه‌گوهاستنێ هه‌یه‌ دناڤبه‌را زانكۆ و ده‌سته‌كان بۆ هه‌مان كۆلیژ و به‌شێ كو لێ هاتیه‌ وه‌رگرتن، و ب نڤیساره‌كا وه‌زاره‌تا كاروبارێن شه‌هید و ئه‌نفالكریان، و ب ئیمزا وه‌زیری بیت.
  • قوتابیێن (كور و كچ)ێن مامۆستایێن زانكۆیێ، هه‌لگرێن باوه‌رناما ماسته‌ر ودكتۆرایێ ژ (مامۆستایێ هاریكار، مامۆستا، پرۆفیسۆرێ هاریكار، پرۆفیسۆر) مافێ ڤه‌گوهاستنێ هه‌یه‌ ئه‌گه‌ر ل خولا ئێكێدا ده‌رچووبن.
  • قوتابیێ خواندنێن سپێده‌ییان مافێ ڤه‌گوهاستنێ هه‌یه‌ بۆ خواندنێن ئێڤاریان ب مه‌رجه‌كی هه‌مان پسپۆریا خۆدا بیت و ل هه‌مان زانكۆبیت، پشتی رازیبوونا هه‌ردوولا و و ل دویف شیانێن به‌شی.
  • قوتابیێن كۆلیژێن ئه‌هلی ب چ شێوه‌كی مافێ ڤه‌گوهاستنێ نینه‌ بۆ زانكۆ و كۆلیژێن حكوومی.
  • قوتابیێن به‌شێن ئێڤاریان نا هێنه‌ ڤه‌گوهاستن بۆ به‌شێن هاوشێوه‌ یێن سپێده‌ییان.
  • دڤیا هه‌موو ڤه‌گوهاستنه‌ك دناڤبه‌را كۆلیژ و په‌یمانگه‌هان ب رێكا كۆلیژ و په‌یمانگه‌هان، و سه‌رۆكایه‌تیا زانكۆیان بیت ب مه‌رجه‌كی پشتی ئه‌نجامدانێ وێنه‌یه‌كی  بده‌ته‌ وه‌زاره‌تا خواندنا بلند و ڤه‌كولینێن زانستی و ناڤه‌ندا وه‌رگرتنا قوتابیان.
  • دڤیا هه‌موو فه‌رمانێن ڤه‌گوهاستنا قوتابیان ب ئیمزا سه‌رۆكێ زانكۆیێ بن.
  • كارروبارێن ڤه‌گوهاستنا قوتابیان ده‌ست پێ دكه‌ت ب پركرنا (فۆرما ژماره‌2)، ل رێڤه‌به‌رییا تومارێ زانكویێ ب به‌رچاڤكرنا ره‌زامه‌ندیا به‌شێ زانستی، پاشی دێ هێته‌ هنارتن ب نڤیساره‌كا فه‌رمی بۆ رێڤه‌به‌رییا تومارا گشتی ، پشتی ره‌زامه‌ندیا رێڤه‌به‌رییا تومارا گشتی دێ هێته‌ هنارتن بۆ رێڤه‌به‌رییا تومارێ گشتی ده‌سته‌یا داخوازكری تا رازیبونێ ب فه‌رمی وه‌ربگریت د گه‌ل به‌رچاڤكرنا رازیبونا به‌شێ داخواز كری د گه‌ل هه‌ڤسه‌نكرنێ وانه‌یان ژ لایێ به‌شێ زانستی یێ داخوازكری، )د گه‌ل هنارتنا لیستا وان وانه‌یێن وی خواندین یێن سالآنه‌ و وه‌رزیدا( ب شێوه‌یه‌كی (ئه‌گه‌ر وانه‌یێن داخوازكری زێده‌تر ژ دوو وانێن سالانه‌ یان چوار وانێن وه‌رزی قوناغه‌ك ده‌رباز كربیت).
  • بۆ ئه‌نجومه‌نێ زانكۆیێ یان ئه‌نجومه‌نێ ده‌سته‌یێ هه‌یه‌ سه‌حكه‌ته‌ داخوازیێن ڤه‌گوهاستنا هنده‌ك قوتابیان بۆ گشت قوناغێن خواندنێ تنێ (قۆناغا ئێكێ نه‌بیت كو ڤه‌گوهاستن تێدا نیه‌) ب مه‌رجه‌كی ل خولا ئێكێدا ده‌رچووبیت، بۆ كۆلیژ و به‌شێن هاوشێوه‌ ل جهێ نشته‌جیبوونا وان ژ به‌ر ڤان ئه‌گه‌ران (وه‌ك نه‌خۆشیێن گران، یان باری جڤاكی یێ سه‌خت) ب به‌لگه‌یێن فه‌رمی ب سه‌لمینیت) كو شیان نه‌بیت ب چ شێوه‌یه‌كی ل كۆلیژا خودا به‌رده‌وامبن بخوینن، ئه‌ڤ حاله‌تانه‌ زۆر د سنووردارن، میكانیزما جێ به‌جێكرنێ ب ڤی شێوه‌یه‌: ئه‌گه‌ر داخوازا ڤه‌گوهاستنێ دناڤبه‌را دوو زانكۆیان بوو، موعامه‌لا وی د گه‌ل هه‌موو  به‌لگه‌نامان (المستمسكات) ژ لاێ رێڤه‌به‌ریا تومارا گشتی یا زانكۆیێ دێ هنێرت بۆ ئه‌نجومه‌نێ زانكۆیێ ، بۆ بریارا پێدڤی، ب به‌رچاڤكرنا رازیبوونا به‌ش و كۆلیژا و شیانێن وی و هه‌ڤسه‌نگاندنا وانه‌یێن وی، پاش بریاردان، دێ زانكۆیا به‌ری هینگێ قوتابی لێ دخواند ئاگه‌هدار بیت، پاش راگه‌هاندنا ئه‌نجامان: وێنه‌یه‌كێ ژ موعاملا وی ده‌نه‌ وه‌زاره‌تا خواندنا بلند و ڤه‌كولینێن زانستی و ناڤه‌ندا وه‌رگرتنا قوتابیان.
  • هه‌موو موعاملێن ڤه‌گوهاستنێ دناڤبه‌را زانكۆ و ده‌سته‌یێن هه‌رێم و ده‌رڤه‌ی هه‌رێمێ، پێدڤی ب ره‌زامه‌ندیا هه‌ردوو لایه‌نێن په‌یوه‌ندیداره‌ ، له‌وما دڤێت تایبه‌تمه‌ندیا زانكۆیێ ل به‌رچاڤ بهێته‌ وه‌رگرتن.   

 

سێ: ڤه‌گوهاستنا قوتابیان ژ زانكۆیێن عیراقێ بۆ زانكۆ‌یێن هه‌رێمێ یا سنورداره‌ دڤێت (د حاله‌تێ زۆر پێدڤیدا بیت، ژبلی كو د قۆناغا ئێكێ دا ڤه‌گوهاستن هه‌ر ئێكجار نینه‌) ب ڤی شێوێ خوارێ:-

  • موعامه‌لێن ڤه‌گوهاستنێ دێ بۆ هێنه‌ دروستكرن ب هه‌مان مه‌رجێن ڤه‌گوهاستنا قوتابیێن دناڤبه‌را زانكۆ و په‌یمانگه‌هێن هه‌رێمێدا، وه‌كو ل خالێن برگه‌ (دوو) دا هاتین، بۆ هه‌مان قۆناغ و به‌شێ هاوشێوه‌ و ل كۆلیژ و په‌یمانگه‌هێن هه‌رێمێ، و دێ هه‌ڤسه‌نگاندنا وانه‌یان بۆ هێته‌ كرن ل دووڤ رێنمایان.
  • به‌رچاڤكرنا رێنمایێن هه‌رێمێ بهێته‌ كرن بۆ هه‌موو قوناغێن خواندنێ.
  • هه‌ژیبوونا خودانێ باوه‌رنامێ بۆ وه‌رگرتنێ ل زانكۆ و په‌یمانگه‌هێن هه‌رێمێ، وه‌كو (ئاماده‌یێن پییشه‌یی و قوتابخانێن ئایینی یێن نه‌ فه‌رمی و هاوشێوه‌) ڤه‌گوهاستن بۆ نا هێته‌ كرن.
  •  ڤه‌گوهاستن دناڤبه‌را كۆلیژ و په‌یمانگه‌هێن سه‌ر به‌ وه‌زاره‌تێن ئه‌وقاف و كاروباری ئایینی یێن هه‌رێمێ و وه‌زاره‌تی ئه‌وقافا به‌رێ یا عیراقی: (الوقف السنی) و(الوقف الشیعی) نها، بۆ زانكۆ و په‌یمانگه‌هێن هه‌رێم نا هێت كرن، چونكه‌ ئه‌و تایبه‌تمه‌ندن ب وه‌زاره‌ت فه‌رمانگه‌هێن تایبه‌ت..
  • دڤێت خێزانا قوتابی ئاكنجیێن هه‌رێمێ بن و بۆ ڤێ چه‌ندێ پشتگیریا پارێزگه‌هێ یان باژێرێن لێ ئاكنجی بینن و پشتگیریا جهێ كاری و ئاكنجییا بابێ یان دایكێ هه‌بیت.
  •  دڤێت موعاملا ڤه‌گوهاستنا قوتابی ده‌ست پێ ب كه‌ت ل (ده‌مێ ڤه‌گوهاستنێ ل زانكۆیێن هه‌رێمێ و عیراقا فیدرال)  ل كۆلیژا خۆ یا به‌رێ دێ قوتابی موعامه‌لێ ده‌ست پێ كه‌ت، ب به‌رچافکرنا ره‌فتارا قوتابی (سیره‌ الطالب الدراسیه‌) د گه‌ل لیستا وان وانه‌یێن كو خواندین د گه‌ل یه‌كه‌یێن  سالانه‌ و وه‌رزانه‌دا: (المواد الدراسیه‌ والوحدات فی السنوات والفصول الدراسیه‌)  پاش دێ فرێكه‌ته‌ زانكۆیێ  ژ وێرێ راسته‌وخۆ ب نڤیساره‌كا فه‌رمی دێ فرێكه‌ته‌ زانكۆیا داخوازكری ل هه‌رێمێدا. ژ لایێ زانكۆیا هه‌رێمێ دێ هێته‌ هنارت بۆ وێ كۆلیژا داخوازكری، ل ده‌مێ رازیبوونێ دێ هه‌ڤسه‌نگییا  وانێن وی هێته‌ كرن ل به‌شی زانستی یا وی داخواز كری ب شێوه‌كی (ئه‌گه‌ر وانه‌یێن داخوازكری زێده‌تر ژ دوو وانه‌یێن سالانه‌، یان چوار وانه‌یێن وه‌رزی بوو دڤێت قوناغه‌كێ بهێته‌ خوار) پاش دێ هنێریته‌ رێڤه‌به‌رییا تومارا زانكۆیێ، پشتی كارێ پێدڤی بۆ دهێته‌ كرن، دێ هنێرته‌ وه‌زاره‌تا خواندنا بلند وڤه‌كولینێن زانستی یا هه‌رێمێ بۆ رازیبوونا دوماهیكێ، و ئه‌و ب ب فه‌رمی دێ ئاگه‌هدارییا وه‌زاره‌تا خواندنا بلند یا فیدرال كه‌ن.
  • قوتابیێن ده‌رچوویێن ئاماده‌یی یێن هه‌رێمێ و ل كۆلیژێن ناڤه‌ند و باشوور هاتینه‌ وه‌رگرتن، مافێ ڤه‌گوهاستنێ ومێڤانداریان نینه‌ بۆ زانكۆیێن هه‌رێمێ، ل دووڤ رێنما و به‌لێننامان.
  •  قوتابیێ ده‌رچوویێ شه‌شێ ئاماده‌یی ژ ده‌رڤه‌ی هه‌رێمێ مافێ پێشكه‌ش كردنێ نینه‌ بۆ وه‌رگرتنێ ل زانكۆو  په‌یمانگه‌هێن هه‌رێمێ ب رێگای ناڤه‌ندا وه‌رگرتنا قوتابیان.
 

چوار: ڤه‌گوهاستنا قوتابیێن ژ ده‌رڤه‌ی وولاتی بۆ زانكۆ‌یێن هه‌رێمێ:-

  • قوتابیێ قۆناغا ئێكێ ئه‌گه‌ر شه‌شێ ئاماده‌یی ل ناڤ هه‌رێمێ، یان ل عێراقا فیدرال ته‌مام كربیت و ل  كولیژه‌كا ده‌رڤه‌ی وه‌لاتی هاتبیته‌ ورگرتن دێ ل دووڤ نمرێن وی وه‌رگرتین د هه‌رێمێدا  ل سالا ده‌رچوونا قوتابی هێته‌ دانان
  • قوتابیێ قوناغێن دی ئه‌گه‌ر شه‌شێ ئاماده‌یی ل ناڤ هه‌رێمێ،یان ل عیراقا فیدرال ته‌مام كربیت و ل كۆلیژێن ده‌رڤه‌ی ووه‌لاتی هاتبیته‌ وه‌رگرتن ب مه‌رجه‌كی زانكۆیا حكوومی بیت و ل زانكۆیێ باوه‌ری پێ كربیت و ل لیستا یونیسكۆ و بیبلوگرافییا ئێكه‌تییا زانكۆیێن جیهانی هاتبیته‌ توماركرن، دێ ل به‌شێ خو هێته‌ وه‌رگرتن ل زانكۆیێن هه‌رێمێ ئه‌گه‌ر نمرێن وی ل وی  به‌شێ ل سالا ده‌رچوونێدا وه‌رگرتبیت،  ل دووڤ هه‌ڤسانگاندنا نمرێن وی دگه‌ل وێ قوناغا بۆ هاتیه‌ ده‌ست نیشانكرن، ئه‌گه‌ر نمرێن خۆ وه‌رنه‌گرتبن ل وی به‌شی نا هێته‌ وه‌رگرتن.
  •  ئه‌گه‌ر قوتابی ل قوتابخانه‌كا باوه‌ر پێ كری شه‌شێ ئاماده‌یی ژ ده‌رڤه‌ی وه‌لاتی ته‌مام كربیت و ل چ كولیژ و په‌یمانگه‌هان نه‌ هاتبیته‌ وه‌رگرتن، یان ل قۆناغا ئێكێدا بیت:-
  1. باوه‌رناما وی دێ هێته‌ یه‌كسان كرن ل وه‌زاره‌تا په‌روه‌ردێ.
  2. ژلایێ لیژنه‌كا پسپۆر ل وه‌زاره‌تا خواندنا بلند وڤه‌كولینێن زانستی پشتی هه‌لسه‌نگاندنێ ل دویڤ رێژا نمرێن وی دێ جهه‌ك بۆ هێته‌ ده‌ست نیشانكرن.
  • ئه‌گه‌ر قوتابی شه‌شێ ئاماده‌یی ل ده‌رڤه‌ی وه‌لآتی ته‌مام كربیت، ل ئێه‌ك ژ زانكۆیێن باوره‌ پێ كری هاتبیته‌ توماركرن و ل لیستا یونیسكو و ئێكه‌تییا زانكویێن جیهانی ل قوناغه‌كا دی بیت ژبلی قوناغا ئێكێ ئه‌و دێ ل هه‌مان بسپوری ل كولیژێن هه‌رێمێ هێته‌ وه‌رگرتن


پێنج : ڤه‌گوهاستنا قوتابیان ژ زانكۆیێن هه‌رێمێ بۆ زانكۆیێن باشوور و ناڤه‌راستی عیراقێ:-

  •  هه‌ر قووتابییه‌ك ئه‌گه‌ر داخوازا ڤه‌گوهاستنێ بكه‌ت ژ زانكۆیێن هه‌رێمێ بۆ بۆ زانكۆیێن باشوور و ناڤه‌راستی عیراقێ  د ڤێت ره‌زامه‌ندیا هه‌رردوو زانكۆیان وه‌ربگریت و موعاملا ڤه‌گوهاستنێ ل زانكۆیا هه‌رێمی ده‌ست پێ بكه‌ت، پشتی ره‌زامه‌ندیا هه‌ردوو لا دێ فه‌رمانا زانكۆیێ بۆ هێته‌ دروست كرن.
  • دێ سه‌ناهیكرنه‌ك هه‌بیت بۆ زڤراندنا قوتابی جاره‌كا دی ئه‌گه‌ر ڤیا بزڤریته‌ جهێ خۆ، ل دویڤ رێنمایان.

 

شه‌ش: ڤه‌گوهاستنا قوتابیێن هه‌رێمێ بۆ ژ ده‌رڤه‌ی وه‌لاتێ:-

  •  دڤێت ڤه‌گوهاستن بۆ به‌ش و كۆلیژێن هاوشێوه‌ بیت.
  • دڤێت رازیبوونا فه‌رمی ژ به‌ش و كۆلیژا خۆ بینیت.
  • ره‌زامه‌ندیا فه‌رمی یا وێ زانكۆیێ هه‌بێت یا كۆ دێ لێ خوینت.
  • ره‌زامه‌ندیا زانكۆیا خۆ هه‌بیت و ل به‌رچاڤ وه‌رگرتنا رێنمایێن زانستی و كارگێری و دارایی، پشتی ئه‌و موعامه‌له‌ د هێته‌ بلند كرن بۆ وه‌زاره‌تا خواندنا بلند و ڤه‌كولینێن زانستی بۆ په‌سه‌ندكرنێ.
 

حه‌فت: دابه‌زینا قوتابیان (تنازل):-

   ئه‌و قوتابیێن د هێنه‌ وه‌رگرتن ل زانكۆیێن هه‌رێمێ، د قۆناغا ئێكێدا مافێ ڤه‌گوهاستنێ نینه‌ تنێ ب رێكا دابه‌زینێ نه‌بیت د ڤان حاله‌تاندا، پشتی ره‌زامه‌ندیا هه‌ردوولا:

  • ئه‌گه‌ر كێمترین نمرا به‌شێ قوتابی كو لێ هاتیه‌ وه‌رگرتن به‌رزتربوو ژ كێمترین نمرا وی به‌شێ داخوازا دابه‌زینێ بۆ دكه‌ت.
  • له‌ خواندنا ئێڤاران قوتابی مافێ دابه‌زینێ هه‌یه‌ بۆ به‌شێكێ دی یێ ئێڤاران ل هه‌مان زانكۆ.
  • دابه‌زین بۆ وان به‌شان نینه‌ كو مه‌رجێن چاڤپێكه‌فتن و تاقی كرنێن له‌شی و هونه‌ری و شیانان تێدا بیت وه‌كو (په‌روه‌ردا وه‌رزشی، په‌رستاری،  ....هتد.

 

هه‌شت: مێڤانكرنا قوتابیان:-

       بۆ سیسته‌مێ مێڤانداریێ دێ رێنمایێن مێڤانێن زانكۆیێ هێنه‌ به‌رچاڤ وره‌رگرتن ، ل دویڤ نڤیسارا  وه‌زاره‌تێ یا ژماره‌ 5/2601 ل 11/2/2008 ده‌رچویه‌، ب شێوه‌كی یا سنووردار و ل حاله‌ته‌كێ زۆر پێدڤیدا بیت.